Txantreako festetan lehen Joaldunen Festa hura azkenean noiz egin genuen egia oso argi izan gabe, baina Iruñerriko hainbat zanpantzar talderi buruan zebilkigun aspaldiko nahi bat egia bihurtzea zela oso oroitzapen garbiarekin, gaur Atarrabiako bigarren edizio baten atarian gaude, Euskal Herri mailan gutxi gorabehera hogeigarrena edo gehiago izan litekeenean.
Hain hasiera zalantzatia duen kontakizun batekin, uste dut argi gelditzen dela Euskal Herriko Joaldunen Biltzarra, ekitaldiaren antolatzailea den erakundea, ez garela egitura zurruna, ez piramidala, ez artxiborik, ezta… Gure funtzionatzeko modua, parte hartu nahi duen zanpantzar talde ororen asanblearismoan oinarritua, bere arduradunen bidez ordezkatua eta 2000. urte inguruan Etxebeltzan biltzen hasi zena, oraindik hori da: urtero nork antolatzen duen ordena ezartzen duen asanblea bat, eta festaren nola, noiz eta non talde antolatzailearen esku uzten duena. Nahitaez bete beharreko koordenatu bakar batekin: bertaratutako joaldun guztiekin kalejira erraldoi bat eta anaitasun bazkari bat, gure lurraldean mota honetako ekitaldietan hala izan behar duen bezala.
Hasieratik gutxi gorabehera, kontsigna argia izan da lehendik dagoen festa bati "parasitatzeko" ideian, antolaketa ahaleginak aurrezteko eta erakunde antolatzailearen poz eta atseginerako, izan ere, egoera normalean 8 edo 10 joaldun lokal izatetik, bat-batean 100 inguru erortzen baitzaizkio inolako gastu gehigarririk gabe.
2026 honetan berriro Atarrabia, eta zehazki berriro Atarrabiako Eguna izango da topagunea. Euskal Herriko herri eta auzo asko izan dira gure festa hartu dutenak: aipatutako Txantreatik hasita, 2027an bigarrenez errepikatuko duena, Tafalla, Lizarra, Hazparne, Kanpezu, Mutiloa, Ilunberri, Usansolo, Berriozar, Zumaia, Gasteiz, Irurtzun, Iruña (Nafarroa 1512-2012)… igaroz. Eta orain, hiru urte geroago, berriro Nafarroara itzultzen da.
Adar eder batek lekuko gisa sinbolizatzen du Joaldunen Festa baten eta hurrengoaren arteko bitartea. Hau Etxebeltza elkarteko tabernan egon da ikusgai iaz udatik, Usansolon (Bizkaia), 2025eko azken topaketaren egoitzan, Naspetxak Zanpantzar Taldeari eman ziguten geroztik. Lekua ez da kasualitatea, ezta apeta ere. Nolabait, gure aldetik elkarte honen babes baldintzagabea eta denboran iraunkorra eskertzeko modua izan da, hura gabe proiektu hau eta beste hainbat ezinezkoak izango baitziratekeen. Eskerrik asko!!
Eta anekdota bat eskatu digutenez, hona hemen bat, Euskal Herriko Joaldunen Biltzarraren antolaketa indarra zintzo islatzen duena: 2010. urtea izango zen, betiko moduan gutxi gorabehera, eta Joaldunen Festa Plentzian ospatzekoa zen. Furgoneta kargatu genuen, errepidean jarri ginen, adierazitako lekura iritsi ginen, bertan behera utzi zuten eta ez ziguten abisatu. Inprobisatutako bokata bat jan genuen taberna batean, noizean behingo biraoren bat eta irainen bat bota genituen eta itzuli ginen. Ez dut berriro Plentzian ez eta bere itxuraz zoragarria den hondartzan ere oinik jarri.
