{"id":34450,"date":"2026-05-14T20:31:15","date_gmt":"2026-05-14T18:31:15","guid":{"rendered":"https:\/\/etxebeltza.eus\/liburutegia\/la-sima-que-fue-de-la-familia-sagadia\/"},"modified":"2026-05-14T20:31:16","modified_gmt":"2026-05-14T18:31:16","slug":"la-sima-que-fue-de-la-familia-sagadia","status":"publish","type":"eb_liburutegia","link":"https:\/\/etxebeltza.eus\/eu\/liburutegia\/la-sima-que-fue-de-la-familia-sagadia\/","title":{"rendered":"La sima \u00bfQu\u00e9 fue de la familia Sagad\u00eda?"},"excerpt":{"rendered":"<p>El 30 de agosto de 1936, Juana Josefa Go\u00f1i Sagard\u00eda, una enigm\u00e1tica mujer, embarazada de siete meses, desapareci\u00f3 de la tierra con sus seis hijos menores de edad. Seg\u00fan rumor popular, hab\u00edan sido arrojados a una sima de Gaztelu, en los parajes navarros del pa\u00eds del Bidasoa. Este crimen, seguramente el m\u00e1s estremecedor de los cometidos en la guerra civil, ha estado 80 a\u00f1os bajo un manto de silencio. Ni familiares, ni vecinos, ni historiadores se aventuraron a buscar explicaci\u00f3n a lo ocurrido. El rumor, el tab\u00fa y el mito ocupan hoy d\u00eda el lugar de la verdad y la reparaci\u00f3n. Pretendemos acercarnos al fondo de la sima y de la historia, con la pretensi\u00f3n de que, por terrible que sea, la luz act\u00fae como b\u00e1lsamo y sane una herida todav\u00eda abierta.<\/p>\n","protected":false},"featured_media":35671,"template":"","liburu-gaiak":[319,136,268,177,144],"liburu-argitaletxe":[75],"liburu-hizkuntza":[132],"liburu-idazle":[207],"generoak":[70],"class_list":["post-34450","eb_liburutegia","type-eb_liburutegia","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","liburu-gaiak-guerra-civil","liburu-gaiak-materia-historia","liburu-gaiak-memoria","liburu-gaiak-memoria-historica","liburu-gaiak-navarra","liburu-argitaletxe-argitaletxe-txalaparta","liburu-hizkuntza-libros-castellano","liburu-idazle-josemari-esparza-zabalegui","generoak-ensayo"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>La sima \u00bfQu\u00e9 fue de la familia Sagad\u00eda? - Etxebeltza Elkartea<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/etxebeltza.eus\/liburutegia\/la-sima-que-fue-de-la-familia-sagadia\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"eu_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"La sima \u00bfQu\u00e9 fue de la familia Sagad\u00eda? - Etxebeltza Elkartea\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"El 30 de agosto de 1936, Juana Josefa Go\u00f1i Sagard\u00eda, una enigm\u00e1tica mujer, embarazada de siete meses, desapareci\u00f3 de la tierra con sus seis hijos menores de edad. Seg\u00fan rumor popular, hab\u00edan sido arrojados a una sima de Gaztelu, en los parajes navarros del pa\u00eds del Bidasoa. Este crimen, seguramente el m\u00e1s estremecedor de los cometidos en la guerra civil, ha estado 80 a\u00f1os bajo un manto de silencio. Ni familiares, ni vecinos, ni historiadores se aventuraron a buscar explicaci\u00f3n a lo ocurrido. El rumor, el tab\u00fa y el mito ocupan hoy d\u00eda el lugar de la verdad y la reparaci\u00f3n. Pretendemos acercarnos al fondo de la sima y de la historia, con la pretensi\u00f3n de que, por terrible que sea, la luz act\u00fae como b\u00e1lsamo y sane una herida todav\u00eda abierta.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/etxebeltza.eus\/liburutegia\/la-sima-que-fue-de-la-familia-sagadia\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Etxebeltza Elkartea\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/m.facebook.com\/elkartea.etxebeltza\/?locale=es_ES\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-05-14T18:31:16+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/etxebeltza.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/la-sima.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"826\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1309\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/etxebeltza.eus\/liburutegia\/la-sima-que-fue-de-la-familia-sagadia\/\",\"url\":\"https:\/\/etxebeltza.eus\/liburutegia\/la-sima-que-fue-de-la-familia-sagadia\/\",\"name\":\"La sima \u00bfQu\u00e9 fue de la familia Sagad\u00eda? - Etxebeltza Elkartea\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/etxebeltza.eus\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/etxebeltza.eus\/liburutegia\/la-sima-que-fue-de-la-familia-sagadia\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/etxebeltza.eus\/liburutegia\/la-sima-que-fue-de-la-familia-sagadia\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/etxebeltza.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/la-sima.jpg\",\"datePublished\":\"2026-05-14T18:31:15+00:00\",\"dateModified\":\"2026-05-14T18:31:16+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/etxebeltza.eus\/liburutegia\/la-sima-que-fue-de-la-familia-sagadia\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu-ES\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/etxebeltza.eus\/liburutegia\/la-sima-que-fue-de-la-familia-sagadia\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu-ES\",\"@id\":\"https:\/\/etxebeltza.eus\/liburutegia\/la-sima-que-fue-de-la-familia-sagadia\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/etxebeltza.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/la-sima.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/etxebeltza.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/la-sima.jpg\",\"width\":826,\"height\":1309},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/etxebeltza.eus\/liburutegia\/la-sima-que-fue-de-la-familia-sagadia\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\/\/etxebeltza.eus\/eu\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Liburutegia\",\"item\":\"https:\/\/etxebeltza.eus\/liburutegia\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"La sima \u00bfQu\u00e9 fue de la familia Sagad\u00eda?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/etxebeltza.eus\/#website\",\"url\":\"https:\/\/etxebeltza.eus\/\",\"name\":\"Etxebeltza Elkartea\",\"description\":\"Atarrabiako Elkarte Kultural eta Euskaltzalea\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/etxebeltza.eus\/#organization\"},\"alternateName\":\"Etxebeltza\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/etxebeltza.eus\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu-ES\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/etxebeltza.eus\/#organization\",\"name\":\"Etxebeltza Elkartea\",\"alternateName\":\"Etxebeltza\",\"url\":\"https:\/\/etxebeltza.eus\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu-ES\",\"@id\":\"https:\/\/etxebeltza.eus\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/etxebeltza.eus\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/cropped-Etxebeltza-logo.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/etxebeltza.eus\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/cropped-Etxebeltza-logo.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Etxebeltza Elkartea\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/etxebeltza.eus\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/m.facebook.com\/elkartea.etxebeltza\/?locale=es_ES\",\"https:\/\/www.instagram.com\/etxebeltzaelkartea\/\",\"https:\/\/m.youtube.com\/@etxebeltzaelkartea9272\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"La sima \u00bfQu\u00e9 fue de la familia Sagad\u00eda? - Etxebeltza Elkartea","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/etxebeltza.eus\/liburutegia\/la-sima-que-fue-de-la-familia-sagadia\/","og_locale":"eu_ES","og_type":"article","og_title":"La sima \u00bfQu\u00e9 fue de la familia Sagad\u00eda? - Etxebeltza Elkartea","og_description":"El 30 de agosto de 1936, Juana Josefa Go\u00f1i Sagard\u00eda, una enigm\u00e1tica mujer, embarazada de siete meses, desapareci\u00f3 de la tierra con sus seis hijos menores de edad. Seg\u00fan rumor popular, hab\u00edan sido arrojados a una sima de Gaztelu, en los parajes navarros del pa\u00eds del Bidasoa. Este crimen, seguramente el m\u00e1s estremecedor de los cometidos en la guerra civil, ha estado 80 a\u00f1os bajo un manto de silencio. Ni familiares, ni vecinos, ni historiadores se aventuraron a buscar explicaci\u00f3n a lo ocurrido. El rumor, el tab\u00fa y el mito ocupan hoy d\u00eda el lugar de la verdad y la reparaci\u00f3n. Pretendemos acercarnos al fondo de la sima y de la historia, con la pretensi\u00f3n de que, por terrible que sea, la luz act\u00fae como b\u00e1lsamo y sane una herida todav\u00eda abierta.","og_url":"https:\/\/etxebeltza.eus\/liburutegia\/la-sima-que-fue-de-la-familia-sagadia\/","og_site_name":"Etxebeltza Elkartea","article_publisher":"https:\/\/m.facebook.com\/elkartea.etxebeltza\/?locale=es_ES","article_modified_time":"2026-05-14T18:31:16+00:00","og_image":[{"width":826,"height":1309,"url":"https:\/\/etxebeltza.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/la-sima.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/etxebeltza.eus\/liburutegia\/la-sima-que-fue-de-la-familia-sagadia\/","url":"https:\/\/etxebeltza.eus\/liburutegia\/la-sima-que-fue-de-la-familia-sagadia\/","name":"La sima \u00bfQu\u00e9 fue de la familia Sagad\u00eda? - Etxebeltza Elkartea","isPartOf":{"@id":"https:\/\/etxebeltza.eus\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/etxebeltza.eus\/liburutegia\/la-sima-que-fue-de-la-familia-sagadia\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/etxebeltza.eus\/liburutegia\/la-sima-que-fue-de-la-familia-sagadia\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/etxebeltza.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/la-sima.jpg","datePublished":"2026-05-14T18:31:15+00:00","dateModified":"2026-05-14T18:31:16+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/etxebeltza.eus\/liburutegia\/la-sima-que-fue-de-la-familia-sagadia\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu-ES","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/etxebeltza.eus\/liburutegia\/la-sima-que-fue-de-la-familia-sagadia\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu-ES","@id":"https:\/\/etxebeltza.eus\/liburutegia\/la-sima-que-fue-de-la-familia-sagadia\/#primaryimage","url":"https:\/\/etxebeltza.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/la-sima.jpg","contentUrl":"https:\/\/etxebeltza.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/la-sima.jpg","width":826,"height":1309},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/etxebeltza.eus\/liburutegia\/la-sima-que-fue-de-la-familia-sagadia\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/etxebeltza.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Liburutegia","item":"https:\/\/etxebeltza.eus\/liburutegia\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"La sima \u00bfQu\u00e9 fue de la familia Sagad\u00eda?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/etxebeltza.eus\/#website","url":"https:\/\/etxebeltza.eus\/","name":"Etxebeltza Elkartea","description":"Atarrabiako Elkarte Kultural eta Euskaltzalea","publisher":{"@id":"https:\/\/etxebeltza.eus\/#organization"},"alternateName":"Etxebeltza","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/etxebeltza.eus\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu-ES"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/etxebeltza.eus\/#organization","name":"Etxebeltza Elkartea","alternateName":"Etxebeltza","url":"https:\/\/etxebeltza.eus\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu-ES","@id":"https:\/\/etxebeltza.eus\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/etxebeltza.eus\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/cropped-Etxebeltza-logo.png","contentUrl":"https:\/\/etxebeltza.eus\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/cropped-Etxebeltza-logo.png","width":512,"height":512,"caption":"Etxebeltza Elkartea"},"image":{"@id":"https:\/\/etxebeltza.eus\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/m.facebook.com\/elkartea.etxebeltza\/?locale=es_ES","https:\/\/www.instagram.com\/etxebeltzaelkartea\/","https:\/\/m.youtube.com\/@etxebeltzaelkartea9272"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/etxebeltza.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/eb_liburutegia\/34450","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/etxebeltza.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/eb_liburutegia"}],"about":[{"href":"https:\/\/etxebeltza.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/eb_liburutegia"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/etxebeltza.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/eb_liburutegia\/34450\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38288,"href":"https:\/\/etxebeltza.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/eb_liburutegia\/34450\/revisions\/38288"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/etxebeltza.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/35671"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/etxebeltza.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34450"}],"wp:term":[{"taxonomy":"liburu-gaiak","embeddable":true,"href":"https:\/\/etxebeltza.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/liburu-gaiak?post=34450"},{"taxonomy":"liburu-argitaletxe","embeddable":true,"href":"https:\/\/etxebeltza.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/liburu-argitaletxe?post=34450"},{"taxonomy":"liburu-hizkuntza","embeddable":true,"href":"https:\/\/etxebeltza.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/liburu-hizkuntza?post=34450"},{"taxonomy":"liburu-idazle","embeddable":true,"href":"https:\/\/etxebeltza.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/liburu-idazle?post=34450"},{"taxonomy":"generoak","embeddable":true,"href":"https:\/\/etxebeltza.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/generoak?post=34450"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}